SPF و PA در ضد آفتاب چیست؟ راهنمای تفاوتها و سطوح محافظت
در این مقاله میخوانید
روی بستهبندی ضد آفتاب ممکن است عبارتهایی مانند SPF 30، SPF 50، PA++++ و Broad Spectrum دیده شود. این نشانهها مترادف نیستند و هرکدام جنبه متفاوتی از محافظت محصول را بیان میکنند. بنابراین، انتخاب بالاترین SPF بدون بررسی حفاظت UVA، تصویر کاملی از عملکرد ضد آفتاب به دست نمیدهد.
SPF سطح محافظت در برابر آفتابسوختگی، عمدتاً ناشی از UVB، را در شرایط آزمون نشان میدهد. PA نیز یکی از نظامهای درجهبندی محافظت در برابر UVA است و از PA+ تا PA++++ افزایش مییابد. برای ارزیابی بهتر محصول باید SPF را همراه با PA، عبارت Broad Spectrum یا یکی دیگر از نشانهای معتبر حفاظت UVA بررسی کرد.
برای فهم SPF و PA ابتدا تفاوت UVA و UVB را بشناسیم
پرتو فرابنفشی که از خورشید به سطح زمین میرسد، عمدتاً شامل UVA و UVB است. هر دو میتوانند به پوست آسیب برسانند، اما اثرهای آنها و شاخصهایی که برای سنجش محافظت در برابرشان به کار میرود یکسان نیست.
UVB عامل اصلی آفتابسوختگی است و در آسیب DNA و ایجاد سرطانهای پوست نیز نقش دارد. UVA با پیری نوری و تغییرات رنگدانهای پوست ارتباط دارد و میتواند در ایجاد سرطان پوست نیز مؤثر باشد. به همین دلیل، تعبیر ساده «UVA فقط موجب پیری و UVB فقط موجب سوختگی میشود» دقیق نیست. توضیحات آکادمی پوست آمریکا درباره UVA و UVB نیز بر ضرورت محافظت در برابر هر دو نوع پرتو تأکید میکند.
SPF عمدتاً سطح محافظت مرتبط با UVB و آفتابسوختگی را بیان میکند. برای ارزیابی حفاظت UVA باید به شاخصهایی مانند PA، UVA-PF یا عبارت Broad Spectrum توجه داشت. توضیحات بیشتر درباره نقش این محصول در مراقبت روزانه در مقاله ضرورت استفاده روزانه از ضد آفتاب آمده است.
SPF ضد آفتاب چیست و عدد آن چه چیزی را نشان میدهد؟
SPF مخفف Sun Protection Factor و به معنای «عامل محافظت در برابر خورشید» است. این شاخص در آزمون استاندارد، با مقایسه مقدار پرتو لازم برای ایجاد حداقل قرمزی قابل مشاهده روی پوست دارای ضد آفتاب و پوست بدون محافظت محاسبه میشود.
به زبان ساده، SPF نشان میدهد ضد آفتاب در شرایط آزمون تا چه اندازه در برابر آفتابسوختگی، عمدتاً ناشی از UVB، محافظت ایجاد میکند. راهنمای FDA درباره ضد آفتاب و معنای SPF نیز مشخص میکند که SPF بهتنهایی بیانگر محافظت در برابر تمام پرتوهای فرابنفش نیست.
آزمون SPF با مقدار مشخص و پوشش یکنواخت محصول انجام میشود. مصرف ناکافی، پوشش نامنظم، تعریق، تماس با آب و پاکشدن محصول بر اثر اصطکاک میتواند سطح محافظت عملی را کاهش دهد. در نتیجه، عدد روی بستهبندی تضمین نمیکند که محصول در هر شرایطی دقیقاً همان عملکرد ثبتشده در آزمون را داشته باشد.
SPF همچنین بافت، مقاومت در برابر آب، سازگاری با نوع پوست یا احتمال تحریک را نشان نمیدهد. این معیارها را باید جداگانه بررسی کرد؛ جزئیات بیشتر درباره آنها در راهنمای انتخاب و استفاده صحیح از ضد آفتاب ارائه شده است.
آیا میتوان SPF را به ساعت تبدیل کرد؟
خیر. برای مثال، نمیتوان با اطمینان نتیجه گرفت که SPF 30 به هر فرد اجازه میدهد ۳۰ برابر بیشتر زیر نور خورشید بماند.
شدت UV طی روز ثابت نیست و فصل، ارتفاع، موقعیت جغرافیایی، تعریق، شنا، اصطکاک و مقدار مصرف بر محافظت عملی اثر میگذارند. SPF شاخص ماندگاری زمانی محصول نیست. عبارت Water Resistant یا «مقاوم در برابر آب» نیز مشخصهای جداگانه است و به معنی ضدآببودن دائمی محصول نیست.
تفاوت SPF 15، 30، 50 و 100 چقدر است؟
افزایش عدد SPF با افزایش خطی درصد پرتو فیلترشده همراه نیست. به بیان دیگر، SPF 50 دو برابر SPF 25 و SPF 100 دو برابر SPF 50 محافظت ایجاد نمیکند.
جدول زیر سهم تقریبی UVB فیلترشده را در شرایط آزمون و با مصرف مقدار کافی نشان میدهد:
سطح SPF | UVB فیلترشده بهطور تقریبی | برداشت ساده |
SPF 15 | ۹۳ درصد | حدود ۷ درصد عبور میکند |
SPF 30 | ۹۷ درصد | حدود ۳ درصد عبور میکند |
SPF 50 | ۹۸ درصد | حدود ۲ درصد عبور میکند |
SPF 100 | ۹۹ درصد | حدود ۱ درصد عبور میکند |
این اعداد تقریبیاند و شرایط واقعی مصرف را پیشبینی نمیکنند. مقایسه سطوح SPF در بنیاد سرطان پوست نیز نشان میدهد که هیچ ضد آفتابی تمام UVB را مسدود نمیکند.
اختلاف درصدی SPFهای بالا ممکن است کوچک به نظر برسد، اما این موضوع به معنی یکسانبودن میزان UVB عبوری نیست. بااینحال، انتخاب SPF بالاتر مجوزی برای مصرف کمتر، تمدیدنکردن یا افزایش زمان مواجهه با نور مستقیم خورشید محسوب نمیشود.
PA در ضد آفتاب چیست و علامتهای مثبت چه معنایی دارند؟
PA مخفف Protection Grade of UVA یا «درجه محافظت در برابر UVA» است. این نظام بیشتر روی ضد آفتابهای عرضهشده در بعضی بازارهای آسیایی دیده میشود.
درجه PA با عامل محافظت UVA یا UVA-PF ارتباط دارد. هرچه تعداد علامتهای مثبت بیشتر باشد، سطح حفاظت UVA در همین نظام بالاتر است.
درجه PA | بازه رایج عامل حفاظت UVA | تفسیر نسبی |
PA+ | ۲ تا کمتر از ۴ | حفاظت پایه |
PA++ | ۴ تا کمتر از ۸ | حفاظت متوسط |
PA+++ | ۸ تا کمتر از ۱۶ | حفاظت بالا |
PA++++ | ۱۶ یا بیشتر | بالاترین درجه رایج PA |
این بازهها نباید بهصورت درصد UVA مسدودشده تفسیر شوند. برای مثال، PA++++ به معنی جلوگیری از عبور تمام UVA نیست. این درجه نیز بهتنهایی یک محصول را برای همه پوستها و تمام شرایط استفاده به بهترین انتخاب تبدیل نمیکند.
PA اطلاعاتی درباره مقاومت در برابر آب، بافت، جلوه نهایی محصول یا احتمال تحریک پوست ارائه نمیدهد. این شاخص فقط یکی از معیارهای ارزیابی ضد آفتاب است.
PPD، PFA و UVA-PF چه ارتباطی با PA دارند؟
PPD مخفف Persistent Pigment Darkening یا «تیرهشدن پایدار رنگدانه» است. در روش درونتنی مربوط، پاسخ رنگدانهای پوست به UVA در ناحیه محافظتشده با ناحیه بدون محافظت مقایسه میشود. استاندارد ISO 24442 برای تعیین عامل محافظت UVA چارچوب این روش آزمون را مشخص میکند.
PFA یا UVA-PF نیز عامل محافظت در برابر UVA را بیان میکند. نظام PA این مقدار را در چند بازه قرار میدهد و با علامتهای مثبت نمایش میدهد. مرور علمی روشهای سنجش محافظت نوری جزئیات بیشتری درباره این شاخصها و روشهای ارزیابی آنها ارائه میکند.
تفاوت SPF و PA در یک نگاه
SPF و PA رقیب یا جایگزین یکدیگر نیستند. هرکدام بخش متفاوتی از عملکرد ضد آفتاب را توصیف میکنند.
معیار | SPF | PA |
تمرکز اصلی | آفتابسوختگی، عمدتاً ناشی از UVB | محافظت در برابر UVA |
شکل نمایش | عددهایی مانند ۳۰ و ۵۰ | PA+ تا PA++++ |
کاربرد | مقایسه حفاظت مرتبط با UVB | مقایسه درجات حفاظت UVA |
محدودیت | حفاظت UVA را بهتنهایی مشخص نمیکند | در همه بازارها درج نمیشود |
ضد آفتابی با SPF بالا اما بدون شاخص معتبر حفاظت UVA، اطلاعات کاملی درباره محافظت طیف گسترده در اختیار مصرفکننده قرار نمیدهد. در مقابل، PA بالا نیز جای SPF مناسب را نمیگیرد.
اگر روی ضد آفتاب PA درج نشده باشد، حفاظت UVA را چگونه تشخیص دهیم؟
نبود PA روی بستهبندی لزوماً به معنی نبود حفاظت UVA نیست. PA نظامی جهانی و اجباری در تمام کشورها نیست و حفاظت UVA ممکن است براساس مقررات بازار مقصد به شکل دیگری نمایش داده شود.
در ایالات متحده، عبارت Broad Spectrum یا «طیف گسترده» برای محصولی به کار میرود که آزمون تعیینشده برای پوشش UVA و UVB را پشت سر گذاشته باشد. مقررات FDA درباره برچسب Broad Spectrum معنای این عبارت را در چارچوب آمریکا توضیح میدهد.
براساس توصیه کمیسیون اروپا درباره محصولات ضد آفتاب، عامل حفاظت UVA باید دستکم یکسوم SPF درجشده باشد و طول موج بحرانی محصول نیز حداقل ۳۷۰ نانومتر باشد. نشان UVA داخل دایره روی محصولات اروپایی برای اعلام انطباق با معیار حفاظت UVA این چارچوب به کار میرود.
در محصولی که PA ندارد، موارد زیر را بررسی کنید:
- عبارت Broad Spectrum یا طیف گسترده؛
- نشان UVA متناسب با بازار عرضه؛
- مقدار UVA-PF، در صورت اعلام سازنده؛
- بازار مقصد و شیوه برچسبگذاری محصول.
PA، Broad Spectrum و نشان اروپایی UVA کاملاً معادل یکدیگر نیستند. روشهای آزمون و ضوابط برچسبگذاری متفاوتاند و نمیتوان PA++++ را مستقیماً به یکی از برچسبهای آمریکایی یا اروپایی تبدیل کرد.
برای انتخاب سطح محافظت به چه اطلاعاتی روی برچسب توجه کنیم؟
برای ارزیابی ضد آفتاب، تنها به بزرگترین عدد روی بستهبندی توجه نکنید. این چهار مرحله اطلاعات کاربردیتری در اختیارتان میگذارد:
- SPF را بررسی کنید: راهنمای آکادمی پوست آمریکا برای انتخاب ضد آفتاب بهطور عمومی استفاده از محصول طیف گسترده و مقاوم در برابر آب با SPF 30 یا بالاتر را توصیه میکند.
- شاخص حفاظت UVA را پیدا کنید: این شاخص ممکن است PA، Broad Spectrum، نشان UVA یا مقدار UVA-PF باشد.
- مقاومت در برابر آب را متناسب با شرایط بسنجید: برای شنا، ورزش یا تعریق، عبارت Water Resistant و مدت درجشده روی برچسب اهمیت دارد. این عبارت به معنی محافظت دائمی در آب نیست.
- دستور مصرف و وضعیت محصول را بخوانید: تاریخ انقضا، سلامت بستهبندی، شرایط نگهداری و دستور سازنده را بررسی کنید. راهنمای تاریخ انقضا و نگهداری صحیح ضد آفتاب این موضوع را با جزئیات بیشتری توضیح میدهد.
بافت و سازگاری فرمول با پوست نیز میتواند بر استفاده منظم اثر بگذارد، اما از روی SPF و PA قابل تشخیص نیست. این ویژگیها باید جداگانه و متناسب با نیاز پوست و شرایط استفاده ارزیابی شوند.
چرا SPF یا PA بالاتر جایگزین استفاده صحیح نیست؟
شاخصهای روی برچسب از آزمونهایی با شرایط مشخص به دست میآیند. اگر ضد آفتاب به مقدار ناکافی، نامنظم یا فقط روی بخشی از پوست در معرض نور استفاده شود، محافظت عملی میتواند کمتر از مقدار مورد انتظار باشد.
SPF 50 یا PA++++ مانع پاکشدن محصول بر اثر آب، تعریق، لباس یا حوله نمیشود. هنگام حضور در فضای باز، تمدید تقریباً هر دو ساعت و پس از شنا یا تعریق توصیه میشود؛ دستور روی بستهبندی محصول نیز باید رعایت شود.
ضد آفتاب فقط یکی از اجزای محافظت در برابر نور خورشید است. استفاده از سایه، لباس پوشاننده، کلاه لبهدار و عینک آفتابی همچنان اهمیت دارد. هیچ SPF یا درجه PA محافظت کامل ایجاد نمیکند و نمیتوان آن را تضمینی برای جلوگیری قطعی از لک، پیری پوست یا سرطان پوست دانست.
اگر محصول باعث سوزش شدید، تورم، کهیر یا التهاب مداوم شد، مصرف آن را قطع کنید. در صورت شدیدبودن یا ادامهداشتن علائم، ارزیابی پزشکی مناسب است.
انتخاب آگاهانه براساس SPF و حفاظت UVA
برای انتخاب، ابتدا SPF را بررسی کنید و سپس به دنبال یک شاخص معتبر حفاظت UVA بگردید. این شاخص ممکن است PA، Broad Spectrum، نشان UVA یا مقدار UVA-PF باشد. نبود PA بهتنهایی دلیل کافی برای کنارگذاشتن یک محصول نیست؛ همانطور که PA++++ نیز بدون SPF مناسب و استفاده صحیح، تمام نیازهای محافظتی را پوشش نمیدهد.
با درنظرگرفتن این معیارها میتوانید انواع ضد آفتاب را بررسی کنید و اطلاعات برچسب هر گزینه را با شرایط استفاده و نیاز پوست خود بسنجید.
پرسشهای متداول درباره SPF و PA ضد آفتاب
آیا SPF 50 دو برابر SPF 25 از پوست محافظت میکند؟
خیر. مقیاس SPF خطی نیست. در شرایط آزمون، SPF 25 حدود ۹۶ درصد و SPF 50 حدود ۹۸ درصد UVB را فیلتر میکند. محافظت عملی به مقدار مصرف، پوشش یکنواخت و پاکنشدن محصول نیز وابسته است.
آیا PA++++ بهتر از SPF 50 است؟
این دو شاخص قابل جایگزینی نیستند. PA++++ درجه بالایی از حفاظت UVA را در نظام PA نشان میدهد، در حالی که SPF 50 عمدتاً محافظت مرتبط با UVB و آفتابسوختگی را بیان میکند. برای پوشش مناسب باید هر دو جنبه بررسی شوند.
آیا ضد آفتاب بدون PA انتخاب نامناسبی است؟
لزوماً خیر. PA روی تمام محصولات جهان درج نمیشود. در محصول فاقد PA باید عبارت Broad Spectrum، نشان UVA یا اطلاعات UVA-PF را متناسب با نظام برچسبگذاری بازار مقصد بررسی کرد.
آیا SPF بالاتر باعث میشود ضد آفتاب دیرتر تمدید شود؟
خیر. SPF بالاتر به معنی ماندگاری زمانی بیشتر یا مقاومت بالاتر در برابر آب، تعریق و اصطکاک نیست. زمان تمدید باید با توجه به شرایط مواجهه، شنا یا تعریق و دستور درجشده روی محصول تعیین شود.
برای استفاده روزانه SPF 30 مناسب است یا SPF 50؟
راهنماهای عمومی استفاده از ضد آفتاب طیف گسترده با SPF 30 یا بالاتر را توصیه میکنند. SPF 50 محافظت بیشتری در برابر UVB فراهم میکند، اما انتخاب میان این دو به شرایط مواجهه و استفاده صحیح نیز بستگی دارد. در شرایط پزشکی خاص، توصیه متخصص باید در نظر گرفته شود.
